Gốc đa chết khô giữa đường quốc lộ và câu chuyện bi thảm về vị cựu chủ tịch xã bị xử bắn oan

Thế nhưng, không ai có ý định đốn hạ hay di dời gốc đa, bởi gốc đa này từng gắn với rất nhiều sự việc kì lạ, thậm chí, nó còn chứng kiến cái chết uất ức của một vị chủ tịch xã hơn nửa thế kỷ về trước.

Khi cải tạo, mở rộng quốc lộ 17, đơn vị thi công buộc phải “uốn cong” con đường để ôm trọn cây đa mấy trăm tuổi ở giữa. Không hiểu vì lý do gì, cây đa chết dần, đến nay thì đã khô héo hoàn toàn. Thế nhưng, không ai có ý định đốn hạ hay di dời gốc đa, bởi gốc đa này từng gắn với rất nhiều sự việc kì lạ, thậm chí, nó còn chứng kiến cái chết uất ức của một vị chủ tịch xã hơn nửa thế kỷ về trước.

Gốc đa chết khô giữa đường quốc lộ và câu chuyện bi thảm về vị cựu chủ tịch xã bị xử bắn oan

Gốc đa chết khô giữa đường quốc lộ và câu chuyện bi thảm về vị cựu chủ tịch xã bị xử bắn oan

 

Bí ẩn gốc đa làng Lời

Người dân xã Nhân Thắng (Gia Bình, Bắc Ninh) chẳng bao giờ thắc mắc tại sao đơn vị thi công đoạn quốc lộ 17 từ phố Ngụ đến chân cầu Bình Than lại phải thiết kế để ôm trọn cây đa cổ thụ thay vì đốn hạ nó để đường chạy thẳng.

“Ai dám vào đây mà chặt cây? Động vào cụ cây này có khi chết lúc nào không biết” – họ nói như thế với một giọng nửa thành kính, nửa kinh sợ.

Đối với họ, gốc đa làng Lời (có tên như vậy vì được trồng trước lối rẽ vào làng Lời) là một biểu tượng thiêng liêng, có phần thần bí của văn hóa và lịch sử lâu dài.

Thực ra, không ai biết chính xác tuổi thọ của cây đa này. Có người bảo “cụ đa” khoảng 200 tuổi, nhưng cũng có người khẳng định cây cổ thụ của làng Lời phải thọ đến 400 – 500 năm.

Như lời cụ Nguyễn Xuân Chì (86 tuổi): “Ngày tôi bé tí thì cây đa đã xum xuê như một ngọn núi nhỏ rồi. Khi tôi khoảng 7 tuổi, tôi trèo lên tận cành cao nhất để bắt quạ.

Vù một cái, tôi bị tuột tay, lao thẳng xuống, thế mà đến cành thứ 3 thì tôi bám lại được, thoát chết. Cứ như có ai đỡ mình vậy. Từ bấy về sau, tôi không bao giờ dám leo trèo, phá phách gì ở đấy”.

Gốc đa chết khô giữa đường quốc lộ và câu chuyện bi thảm về vị cựu chủ tịch xã bị xử bắn oan

Một miếu thờ dưới gốc đa

Theo các cụ cao niên, gốc đa làng Lời nổi tiếng linh thiêng từ xa xưa. Thời trước, mỗi khi đi buôn bán qua gốc đa này, người dân thường ném vào gốc cây một cục đất, kèm theo lời cầu xin: “Lạy ông đông đống, lạy bà đống đa. Tôi đắp hòn đất, hóa ra hòn vàng”.

Lời cầu khấn may mắn ấy chắc hẳn linh nghiệm, bởi người dân đắp đất vào gốc đa ngày càng nhiều, đến mức gốc đa trở thành một gò đất tương đối lớn ở ven đường.

Mấy năm trước, trùng hợp vào thời điểm mở rộng quốc lộ 17, cây đa chết dần. Lá rụng hết, một vài cành nhỏ cũng ngã xuống. Tuy nhiên, dân làng không ai dám lấy cành đa về nhà.

Chỉ có ông T., người trông coi ao cá gần đó, lấy một vài cành để nhóm lửa nấu ăn bất chấp sự khuyên can.

Thật không may, một tai nạn giao thông thương tâm đã xảy ra với ông T. khi ông này băng qua đường. Ông T. thiệt mạng khiến người dân xã Nhân Thắng thêm lý do sợ hãi về sự linh thiêng của gốc đa làng Lời.

Gốc đa chết khô giữa đường quốc lộ và câu chuyện bi thảm về vị cựu chủ tịch xã bị xử bắn oan

Cành đa bị gẫy nhưng không ai dám lấy vì sợ “mạo phạm”

Câu chuyện cựu chủ tịch xã bị xử bắn

Những câu chuyện đậm màu liêu trai như trên về cây đa làng Lời còn rất nhiều.

Ví như lời đồn nhìn thấy đàn lợn vàng chạy ra từ gốc đa vào đêm trăng rằm, hay chuyện một anh lái máy xúc vô tình làm gẫy một cành cây đa thì mấy ngày sau bị tai nạn lật cả xe cả người xuống mương nước...

Tin vào sự linh thiêng đó, hai ban thờ đã được người dân lập nên ở gốc đa, ngày đêm khói hương nghi ngút.

Nhưng sự kính sợ của người dân dành cho cây đa Lời không chỉ do niềm tin tâm linh mà còn xuất phát từ nguyên nhân khác.

Chính tại gốc đa này, hơn nửa thế kỷ trước, một người đã bị bắn chết, và người đó là Chủ tịch xã Nhân Thắng lúc bấy giờ - đấy là ông Nguyễn Văn Ngung.

Trong cuốn lịch sử Đảng bộ xã Nhân Thắng, mục liệt kê tên chủ tịch UBND qua các thời kỳ, có nêu danh ông Nguyễn Văn Ngung.

Ông Nguyễn Văn Ngung còn có tên gọi khác là ông Trương Ngung (do ông làm trương tuần thời trước Cách mạng tháng Tám).

Được Cách mạng giác ngộ, ông Trương Ngung tham gia vào hoạt động lật đổ chính quyền cũ, gây dựng chính quyền nhân dân tại địa phương.

Ông đã lập nhiều công trạng hiển hách và được bà con trong xã quý trọng, tín nhiệm. Năm 1954, ông giữ chức Chủ tịch xã Nhân Thắng.

Bà Đặng Thị Ngân kể về sự việc ông Trương Ngung bị bắn

Bà Đặng Thị Ngân kể về sự việc ông Trương Ngung bị bắn

 

Do biến động của lịch sử thời điểm sau kháng chiến chống Pháp, ông Trương Ngung bị liệt vào hàng cường hào địa chủ.

Ông bị kết tội, bị bắt và chuẩn bị xử bắn. Nơi được chọn để “hành hình” ông Trương Ngung chính là gốc đa làng Lời. Về chuyện này, cụ Đặng Thị Ngân (98 tuổi, em dâu ông Trương Ngung) vẫn còn nhớ rõ:

“Ngày ấy rối ren lắm. Anh tôi (tức ông Trương Ngung - PV) bị chính cháu gọi bằng chú ruột tố cáo và bị đưa ra xử bắn vào cuối năm 1954. Nghe tin anh bị bắn, cả làng tụ tập ra gốc đa Lời và tỏ lòng tiếc thương. Khổ, anh ấy bị bắn oan.

Sau, quyết định của Trung ương về tới làng, nói anh Ngung không có tội và cấp bằng khen cho anh ấy. Đến nay, gia đình con cháu vẫn bảo quản bằng khen ấy như là bằng chứng về sự trong sạch của anh tôi”.

Gốc đa chết khô giữa đường quốc lộ và câu chuyện bi thảm về vị cựu chủ tịch xã bị xử bắn oan

Tên ông Nguyễn Văn Ngung (tức Trương Ngung) trong cuốn Lịch sử Đảng bộ xã Nhân Thắn

Thêm về sự việc này, ông Trần Văn Minh (Phó Chủ tịch UBND xã Nhân Thắng) cung cấp: “Sau sự kiện bi thảm ấy, vợ và các con ông Trương Ngung bỏ xứ lưu lạc lên tận mạn Việt Yên, Bắc Giang.

Về sau, khi Nhà nước tiến hành sửa sai, các con cháu của ông Trương Ngung cũng muốn minh oan hoàn toàn cho ông ấy, muốn ông ấy được công nhận là liệt sỹ. Tuy nhiên, qua hơn 60 năm, câu chuyện vẫn chưa có hồi kết”.

Phóng viên đã trao đổi với các con cháu của ông Trương Ngung. Phần lớn họ đều sinh ra sau khi ông cụ đã ngã xuống, song, nỗi đau về cái chết có phần bi phẫn của tiền nhân không bao giờ nguôi ngoai trong lòng họ.

Ông Nguyễn Văn Chính, người cháu gần của ông Trương Ngung, bày tỏ: “Cái gì đã xảy ra rồi, ta không truy cứu nữa. Việc cụ Trương Ngung thiệt mạng là một cái sai của lịch sử, của thời cuộc.

Nhưng, bằng cái tâm của kẻ làm con, làm cháu, chúng tôi kính mong các cơ quan Nhà Nước có thẩm quyền xét, để làm sao cụ Trương Ngung được trả lại sự trong sạch chứ không chết thiếu minh bạch như cây đa làng Lời”.

Gốc đa chết khô giữa đường quốc lộ và câu chuyện bi thảm về vị cựu chủ tịch xã bị xử bắn oan (Kỳ 2)

Cây đa ở phường Nghĩa Đô nằm ngay chính diện hướng đi lên cầu vượt tại nút giao thông Bưởi (Ảnh Thanh niên)

Những con đường nghìn tỷ phải  “né” gốc đa

Đường vành đai hai của Hà Nội, đoạn Nhật Tân - Xuân La - Bưởi - Cầu Giấy được khởi công xây dựng từ tháng 3/2012 với tổng kinh phí khoảng 6,4 nghìn tỷ đồng đã buộc phải “uốn cong” để né cây đa Nghĩa Đô.

Cây đa ở phường Nghĩa Đô nằm ngay chính diện hướng đi lên cầu vượt tại nút giao thông Bưởi.

Trong suốt quá trình thi công, chủ đầu tư đã cho quây tôn quanh cây đa và cổng làng để bảo vệ sự nguyên trạng của cây.

Lãnh đạo ban quản lý dự án thuộc Sở Giao thông vận tải Hà Nội (chủ đầu tư), cho biết ngay từ khi thiết kế tuyến đường qua phường Nghĩa Đô đã lường trước được việc không thể “đụng chạm” tới cây Đa trăm tuổi này.

“Cây đa đó như hồn cốt của làng, gắn bó với bao thế hệ người dân nên phải cố gắng để giữ lại bằng được.

Tôi có nghe anh em thi công ở đó kể lại, khi thực hiện dự án thì người dân Nghĩa Đô cũng liên tục kiến nghị phải giữ lại bằng được cây đa đó. Toàn bộ cây đa sẽ được chúng tôi thiết kế nằm trọn trên khu vực dải phân cách giữa hai làn đường lên xuống cầu vượt nút Bưởi”- vị này cho biết.

 

Loading...