Trong lĩnh vực kinh doanh, có rất nhiều loại ma trận được sử dụng nhằm giúp định hướng chiến lược phát triển. Ma trận McKinsey là một trong những công cụ phổ biến nhất, đặc biệt được ứng dụng rộng rãi trong các doanh nghiệp đa ngành sở hữu nhiều đơn vị kinh doanh chiến lược (SBU). Tại Việt Nam, mặc dù chưa được triển khai rộng rãi do xu hướng phát triển, nhưng vai trò và tầm quan trọng của ma trận McKinsey là điều không thể phủ nhận.
Ma trận McKinsey là gì và những điểm cơ bản cần biết
Ma trận McKinsey là một mô hình phân tích môi trường kinh doanh rất phổ biến và hiệu quả. Ở các nước phương Tây, đặc biệt là nơi có nhiều doanh nghiệp đa ngành với nhiều đơn vị kinh doanh chiến lược, ma trận này luôn được xem là lựa chọn hàng đầu trong việc đánh giá và xây dựng chiến lược. Ở Việt Nam, dù chưa được áp dụng rộng rãi, nhưng với sự phát triển ngày càng mạnh mẽ của các doanh nghiệp lớn, ma trận McKinsey dần khẳng định được vị trí quan trọng trong việc hỗ trợ hoạch định chiến lược.

Ma trận McKinsey là gì?
Ma trận McKinsey là gì? Có thể hiểu đơn giản đây là một mô hình phân tích môi trường kinh doanh, chủ yếu tập trung vào danh mục đầu tư. Mô hình này dựa trên nguyên tắc tương tự như ma trận BCG nhưng linh hoạt hơn khi xét đến nhiều yếu tố đánh giá khác nhau. Đối với các doanh nghiệp lớn, đa ngành và có nhiều đơn vị kinh doanh chiến lược, McKinsey được xem là công cụ phù hợp nhất.
Việc ứng dụng ma trận McKinsey trong kinh doanh giúp doanh nghiệp đánh giá khá chính xác năng lực hiện tại của mình. Từ đó, so sánh và đối chiếu với hoạt động sản xuất kinh doanh thực tế. Sự đánh giá này mở ra hướng đi để dự đoán vị thế của sản phẩm, dịch vụ trên thị trường, đồng thời hỗ trợ nghiên cứu và xây dựng chiến lược phát triển trong tương lai.
Quá trình hình thành và hoàn thiện của ma trận
Ma trận McKinsey được tạo ra để đáp ứng nhu cầu cấp bách của tập đoàn General Electric (GE), một ông lớn ngành điện lực tại Mỹ. Vào đầu những năm 1970, GE từng áp dụng ma trận thị phần BCG do Boston Consulting Group phát triển. Tuy nhiên, khi kết hợp với các kỹ thuật hoạch định chiến lược riêng, GE nhận thấy ma trận BCG có những hạn chế và phản ánh không đầy đủ các yếu tố hai chiều cần thiết.

Việc kết hợp sử dụng ma trận BCG không phù hợp với chiến lược hoạt động đã khiến General Electric phải tìm kiếm một loại ma trận mới. Để làm được điều đó, tập đoàn đã nhờ sự tư vấn từ McKinsey & Company. Dựa trên định hướng phát triển của General Electric, một ma trận mới đã được xây dựng và ứng dụng thành công cho cả 43 đơn vị kinh doanh chiến lược của GE.
Ban đầu, ma trận này được gọi là chiến lược GE. Tuy nhiên, sau đó nhiều doanh nghiệp đa ngành khác cũng áp dụng và đạt được kết quả rất hiệu quả. Dần dần, các chuyên gia kinh doanh gọi đây là ma trận GE – McKinsey, hoặc đơn giản chỉ là ma trận McKinsey. Do đó, khi tìm hiểu về McKinsey là gì, bạn sẽ thấy thuật ngữ này có nhiều cách gọi khác nhau.
>>> Có thể bạn quan tâm: Bitcoin là gì? Toàn tập kiến thức về đồng tiền ảo Bitcoin (BTC)
Cấu trúc và nội dung cốt lõi của ma trận McKinsey
Tại Việt Nam, ma trận McKinsey từng được nhắc đến khá nhiều. Tuy nhiên, chỉ trong những năm gần đây, khi xu hướng phát triển của doanh nghiệp có sự thay đổi, ma trận này mới được nghiên cứu và áp dụng sâu rộng hơn. Vì vậy, cấu trúc và nội dung chính của ma trận McKinsey là điều bạn cần tìm hiểu kỹ càng. Điều này được thể hiện rất rõ qua:

Các tiêu chí tạo nên cấu trúc của ma trận
Tiêu chí của ma trận McKinsey là yếu tố quan trọng đầu tiên bạn cần hiểu rõ. Khi áp dụng ma trận này, có hai tiêu chí chính được sử dụng làm thước đo mà các doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ lưỡng:
- Sức hấp dẫn của thị trường: Còn gọi là Market attractiveness, được xác định bởi các đơn vị kinh doanh chiến lược (SBU) và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh lời bền vững của doanh nghiệp. Sức hấp dẫn thị trường phản ánh mức lợi nhuận mà doanh nghiệp có thể đạt được khi tham gia hoặc cạnh tranh trong thị trường dựa trên nhiều yếu tố khác nhau.
- Vị thế cạnh tranh: Hay còn gọi là Business/competitive strength, quyết định động lực duy trì và nâng cao vị thế của doanh nghiệp trên thị trường. Thông qua việc đánh giá vị thế cạnh tranh, doanh nghiệp sẽ nhận biết năng lực hiện tại của mình có đủ sức cạnh tranh không, xác định các yếu tố ảnh hưởng và đề ra chiến lược cải thiện hiệu quả.
Cấu trúc bảng trong ma trận McKinsey
Một phần quan trọng tiếp theo cần hiểu về McKinsey là cấu trúc bảng ma trận. Dù nghe có vẻ phức tạp, nhưng khi biết bảng ma trận McKinsey là gì, bạn sẽ thấy nó khá đơn giản. Bảng này đánh giá dựa trên hai tiêu chí chính: Vị thế cạnh tranh (trục hoành) và Sức hấp dẫn của thị trường (trục tung), với các mũi tên hướng vào nhau tạo thành một phần tư trong bảng.

Trong một phần tư của biểu đồ này có một bảng gồm 9 ô, được đánh số từ 1 đến 9 theo thứ tự từ phải sang trái. Mỗi ô tương ứng với một đơn vị kinh doanh chiến lược (SBU). Dựa vào chỉ số tại từng ô, doanh nghiệp có thể đánh giá mức độ phát triển của các SBU, gồm mạnh, trung bình hoặc yếu.
Chi tiết các vùng mức độ trong ma trận
Khi tìm hiểu về các vùng mức độ trong ma trận McKinsey, bạn sẽ thấy nó rất thú vị và dễ hiểu. Cụ thể, từng vùng được phân chia theo bảng số như sau:
Vùng dấu hỏi
Vùng dấu hỏi nằm ở ô số 1, đại diện cho khả năng tăng trưởng hoặc rút lui. Đây là khu vực có sức hấp dẫn cao nhưng vị thế của SBU lại còn rất nhỏ. Đơn vị này chỉ có thể duy trì bằng cách phát triển mạnh mẽ hoặc phải rút khỏi ngành. Nếu doanh nghiệp đánh giá khả năng cạnh tranh là lớn, có thể tiếp tục đầu tư để tiến tới ô số 2. Ngược lại, doanh nghiệp nên rút lui để tập trung nguồn lực cho các SBU khác.

Vùng chiến thắng
Đây là khu vực tăng trưởng và duy trì (ô 2, 3, 4) với mức độ hấp dẫn của thị trường và vị thế doanh nghiệp ở mức trung bình, khá ổn định. Ở vùng này, doanh nghiệp thường lựa chọn chiến lược duy trì tăng trưởng, bảo vệ thị phần và thu hoạch kết quả. Trong tương lai, sự tăng trưởng có thể tiếp tục giúp doanh nghiệp củng cố và mở rộng thị trường.
Vùng có lãi
Vùng này nằm ở ô số 7, thuộc nhóm ngành có xu hướng thu hẹp, không còn hấp dẫn, nhưng vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp vẫn ở mức cao. Để duy trì vị thế, doanh nghiệp cần loại bỏ các sản phẩm kém hiệu quả và tập trung phát triển các dòng sản phẩm mới, tiềm năng hơn.
>>> Có thể bạn quan tâm: Crypto là gì? Có nên đầu tư vào Cryptocurrency không?
Vùng thua cuộc
Khu vực này gồm các ô 6, 8, 9 với mức độ hấp dẫn thị trường và vị thế cạnh tranh chỉ ở mức trung bình. Doanh nghiệp trong vùng này có thể áp dụng các chiến lược như thu hoạch toàn bộ tài sản, thu hẹp quy mô, rút lui hoặc nếu quyết tâm mở rộng thì phải rất thận trọng và có chọn lọc. Khi đó, ưu tiên bảo vệ lợi ích trước mắt là điều rất quan trọng đối với doanh nghiệp.

Vùng có thể chấp nhận
Trong ma trận McKinsey, vùng này thuộc ô số 5 với các tiêu chí vượt mức trung bình. Chiến lược tối ưu cho doanh nghiệp nằm trong vùng này là mở rộng có chọn lọc. Doanh nghiệp nên tập trung phát triển những sản phẩm chủ lực, đồng thời bảo vệ mạng lưới phân khúc thị trường hiện có. Ngoài ra, cần tìm cách giảm thiểu chi phí cố định để tăng hiệu quả hoạt động.
McKinsey là gì? Khi nghiên cứu kỹ hơn, bạn sẽ thấy đây là lựa chọn chiến lược ưu tiên dành cho doanh nghiệp đa ngành, có nhiều đơn vị kinh doanh chiến lược (SBU). Đặc biệt tại Việt Nam, việc áp dụng ma trận McKinsey vào mô hình quản lý doanh nghiệp một cách phù hợp có thể mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Bạn có thể tìm hiểu thêm về McKinsey tại: doanhnhanonline.com.vn.
